Dün akşam dışarıda yemek yediniz, bu sabah tartıda bir kiloya yakın artış gördünüz. Bu artışın tamamının yağ olması fizyolojik olarak mümkün değildir: bir günde yalnızca yağ olarak bu kadar kilo almak için harcadığınızdan binlerce kalori fazla yemeniz gerekir.
Tartı neyi ölçer?
Tartı. Yağ, kas, kemik, organlar, vücut sıvısı, sindirim sistemindeki besin ve depolanmış karbonhidratın toplamını gösterir. Bunlardan günden güne en hızlı değişenler sıvı, glikojen ve sindirim içeriğidir.
Glikojen ve su
Vücut karbonhidratı kaslarda ve karaciğerde glikojen olarak depolar ve her bir birim glikojen 3–4 birim su ile birlikte tutulur. Bu nedenle karbonhidratın azaltıldığı ilk günlerdeki hızlı kilo kaybının ve karbonhidratlı bir öğünün ardından görülen hızlı artışın önemli bir kısmı yağdan değil, su ve glikojenden kaynaklanır.
Haftalık ve mevsimsel dalgalanmalar
Avrupa’da 1.421 kişinin düzenli tartılma verilerini inceleyen bir çalışmada vücut ağırlığı hafta sonları artıp hafta içinde azalan, yaklaşık %0,35’lik bir haftalık döngü gösterdi. Yılbaşı döneminde ise ortalama %1,35’lik bir artış görüldü. Yani tek bir tartım, eğilimi göstermek için yeterli değildir.
Menstrüel döngü
Kadınlarda sıvı tutulumu hissi döngü boyunca değişebilir. Bir yıl boyunca 62 kadını izleyen bir çalışmada, kişilerin kendi bildirdiği sıvı tutulumu adetin ilk gününde en yüksek, foliküler evrenin ortasında en düşük düzeydeydi. Bu nedenle döngünün farklı günlerinde yapılan tartımları birbiriyle karşılaştırırken dikkatli olmak gerekir.
Nasıl tartılmalı?
- Her zaman aynı koşullarda tartılın: sabah, tuvaletten sonra, yemeden içmeden.
- Tek bir sayıya değil, haftalık ortalamaya bakın.
- Tartıyı bel çevresi gibi ölçümlerle ve kendinizi nasıl hissettiğinizle birlikte değerlendirin.
- Tartılmak kaygınızı artırıyorsa sıklığını azaltmak daha uygun olabilir.
Kaynaklar
- Kreitzman SN, Coxon AY, Szaz KF. Glycogen storage: illusions of easy weight loss, excessive weight regain, and distortions in estimates of body composition. Am J Clin Nutr. 1992;56(1 Suppl):292S-293S. Kaynağa git (yeni sekmede açılır)
- Turicchi J, O’Driscoll R, Horgan G, et al. Weekly, seasonal and holiday body weight fluctuation patterns among individuals engaged in a European multi-centre behavioural weight loss maintenance intervention. PLoS One. 2020;15(4):e0232152. Kaynağa git (yeni sekmede açılır)
- White CP, Hitchcock CL, Vigna YM, Prior JC. Fluid retention over the menstrual cycle: 1-year data from the prospective ovulation cohort. Obstet Gynecol Int. 2011;2011:138451. Kaynağa git (yeni sekmede açılır)
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Kişisel beslenme değerlendirmesinin, tıbbi tanı ve tedavinin yerine geçmez.